vrijdag 23 februari 2018

Ecologiecursus, het begin

Wij zaten in de kamer ernaast, in Chambree 18.
Vandaag was het dan zover. De eerste lesdag van de ecologiecursus waar ik dit jaar aan deelneem. In  ongeveer 10 lessen en 20 excursies ga ik dit jaar een hoop leren over de ecologie en het beheer van het Nederlandse landschap. Vandaag was dus de aftrap onder leiding van onze docent Eric Wirtz. Plaats delict: Fort Vechten in Bunnik.

We begonnen met een uitgebreide voorstelronde. Iedere deelnemer mocht, terwijl we probeerden niet dood te vriezen ;-) , vertellen wat zijn of haar achtergrond is, en waarom hij/zij deelneemt aan de cursus. Dat leverde een totaalplaatje op van een zeer diverse groep mensen. Totaal waren we met een man of 18. Sommige mogen de cursus doen via hun werk en anderen, zoals ik, doen hem particulier. Er waren o.a. (biologie)docenten, een boswachter, een socioloog, milieudeskundigen en gepensioneerden bij. Sommigen wilden hun bestaande kennis bijschaven, en anderen zagen het als een start van een nieuw avontuur waarbij ze hun hart gaan volgen. Wat mij betreft een mooie mix.

Ik ben bij deze cursus gekomen door mijn activiteiten bij Voedselbos Vlaardingen. Daar ben ik er achter gekomen dat mijn interesse voor planten groter is dan ik me realiseerde. Ik ben nieuwsgierig naar hoe ze heten, wat je ermee kan en hoe ze in landschappen passen, of welke invloed ze op de vorming van landschappen hebben. Met deze cursus wil ik mijn kennis daarover laten toenemen.

Na de prettige voorstelronde en de huishoudelijke mededelingen begon de 'les' echt. We kregen een cursusmap uitgereikt en de powerpointpresentatie werd gestart. Vandaag ging het over hoe de bodems van Nederland gevormd zijn. We gingen daarvoor een behoorlijk tijdje terug in de tijd. Verschillende ijstijden passeerden de revue, en die hadden allemaal hun eigen invloed. De invloed van zee en verschillende rivierenstelsels werd uitgebreid toegelicht. En ook de tektoniek van de aardschollen speelt daarin een rol.
Ik vond het een zeer interessant verhaal dat met veel voorbeelden, kaartjes, grafieken en foto's geïllustreerd werd.

We hebben ergens tijdens de dag inloggegevens gekregen voor de website. Daarop gaan cursusmateriaal en foto's verzameld worden. Dat ga ik zo eens bekijken.

Al met al een zeer geslaagde dag.

De cursusmap en een kopje thee aan de keukentafel




woensdag 14 februari 2018

Excursie naar Natlandhoeve en Samenland

Gisteren kreeg ik de kans om mee te gaan met een excursie naar België naar twee groene ondernemers die hun (agrarische) bedrijf aan ons lieten zien.

Ik ben vrijwilliger bij Voedselbos Vlaardingen. Dat voedselbos is één van de locaties die ontwikkeld zijn door het Rotterdam Forest Garden Netwerk. RFGN is een club van (momenteel) vier mannen die zich sterk maken voor voedselbossen rondom Rotterdam. Het liefst zien zij dat het ook voor traditionele boeren duidelijk wordt dat voedselbos-concepten duurzaam zijn én iets opleveren. Daartoe heeft RFGN nu een ontwikkeltraject uitgestippeld voor boeren die hiervoor openstaan. De excursie waar ik gisteren aan deelnam was de derde bijeenkomst in het kader van dit ontwikkeltraject. En hoewel ik geen boer ben, kreeg ik toch de gelegenheid om in de bus naar België plaats te nemen. Het werd een zeer interessant reisje.

We vertrokken om een uur of twaalf vanaf het Centraal Station in Rotterdam. En ongeveer twee uur later kwamen we aan in Sint-Truiden bij de Natlandhoeve. De naam van dit bedrijf is een samentrekking van natuur en landbouw. Jos Declerq is eigenaar van dit bedrijf. Hij houdt koeien waarvoor hij ook zelf het voer kweekt. En hij laat zijn koeien in voormalige boomgaarden grazen. Die boomgaarden is hij inmiddels nieuw leven aan het inblazen. Hij brengt er qua samenstelling meer diversiteit in en heeft nu behalve fruitbomen (pruim en kers), ook steeds meer notenbomen geplant. Die twee systemen bestaan in traditionele landbouw naast elkaar. Maar hij combineert ze tot één geheel. Met enige trots liet hij weten dat zijn aanpak steeds breder bekend werd met de uitspraak 1+1=3. Of zeker twee-en-een-half. Jos vertelde enthousiast over ieder element uit zijn bedrijf. Of het nou de gekke stier in de stal was waar we toch echt wel een beetje voor moesten uitkijken, of het feit dat hij zijn koeien door middel van selectie inmiddels allemaal een maatje groter gefokt heeft. Maar ook de bomen die hij langs het pad geplant had, gewoon omdat het hem (nog steeds!) een fijn gevoel geeft dát hij ze geplant heeft. Hij vertelde ook duidelijk over ideale plantafstanden, de mogelijkheid om zelf te enten of juist niet, en ook over een oude hoogstamboomgaard waar volgens hem zo een voedselbos van gemaakt kon worden.
Als één van de laatste dingen gaf hij ons nog mee dat je vooral moet doen wat goed voelt. Als pionier ga je in de situatie terecht komen dat niemand je begrijpt en dat je nergens echt bij hoort. Dat moet je er wel voor over hebben. Dat hou je alleen maar vol als je doet wat goed voelt.

De tweede helft van de middag besteden we onze tijd op het perceel van permacultuur-pionier Taco Blom. Taco is een Nederlander die in België een mooi stuk grond heeft weten te verkrijgen. Zijn bedrijf heet Samenland. En dat stond al een tijdje op mijn verlanglijstje om te gaan bekijken. Het is een oude maisakker naast Kasteel Nieuwenhoven. Het verloopt mooi in hoogte en die helling is op het zuiden gericht. Taco komt over als een praktische no-nonsens man. Hij heeft ontzettend veel kennis over allerlei planten, teelttechnieken en landschapselementen. En hij wekt de indruk dat hij die kennis vooral verkregen heeft door vooral veel uit te proberen. Hij gaf op een gegeven moment zelf aan dat hij 'heel veel dingen geprobeerd heeft die op niets zijn uitgelopen'. En daar haalde hij zijn schouders bij op. 'Soms lukt een ding wel'.
Hij heeft zijn land ingericht om productie te kunnen maken. Alles staat op rijen. Maar geen enkele rij is hetzelfde. De meeste planten herkende ik wel van ons voedselbos in Vlaardingen. Allerlei bessensoorten (kruisbessen, jostabessen, aalbessen), frambozen, bramen. Hij had ook allerlei fruitbomen (appel, peer, kers, pruim) en notenbomen (hazelaars, walnoot, amandel). Maar naast de 'echte' voedselbosgewassen had hij er ook rijen tussen zitten met eenjarige teelten. En dat was ook echt onderdeel van het concept. Want (is zijn stelling) je voedselbos(rand) moet wel vanaf de start commercieel interessant zijn. Je kunt geen jaren wachten op de oogsten van de notenbomen. De opbouw van zijn hele perceel vond ik erg boeiend om te zien. De hele inrichting was gedaan om zoveel mogelijk zon en water te vangen in het systeem. Maar daarnaast was het ook erg praktisch ingericht. De paden tussen de rijen werden gewoon gemaaid. En in de rijen werd er eigenlijk niets gedaan aan maaien. Daardoor stonden op sommige plekken de pioniersbomen erg dicht op elkaar en waren hoog aan het worden. Die was hij dan ook aan het uitdunnen. Het organisch materiaal verliet het perceel echter niet. Dat werd gewoon gebruikt om de bodem verder te voeden. Net zoals wij ook doen in Voedselbos Vlaardingen.

's Avonds hebben we gegeten bij één van de restaurants waar Samenland aan afzet. Want dat maakte Taco ook wel duidelijk: de meest makkelijke manier om je spullen af te zetten zijn toch wel restaurants. Die hebben een constante vraag en daarmee kun je het makkelijkst goede afspraken maken over afzet en levering. Hij leverde aan een aantal restaurants in een straal van ongeveer 30 kilometer rondom zijn perceel.
Het diner bij Restaurant de Levensboom in Hasselt was dan ook zeer smakelijk. Het bestond uit enkel plantaardige producten waarvan er een aantal rechtstreeks uit Samenland kwamen.

Na een reis van twee uur terug kwamen we rond half elf aan in Rotterdam. Na een korte reis vanaf daar naar huis, plofte ik 's avonds moe maar voldoen in bed. Een mooi 'schoolreisje' waar ik met plezier op terug kijk.